Wstęp
Natalia Kiriłłowna Naryszkina, znana jako caryca Rosji, urodziła się 22 sierpnia 1651 roku w Moskwie. Była drugą żoną cara Aleksego I Romanowa oraz matką Piotra I Wielkiego. Jej życie i działalność miały znaczący wpływ na historię Rosji, zarówno w kontekście politycznym, jak i społecznym. Natalia, jako caryca, zmierzyła się z wieloma wyzwaniami związanymi z dworskimi intrygami oraz walką o władzę, a także pozostawiła po sobie trwały ślad w historii kraju.
Pochodzenie i rodzina
Natalia Naryszkina była córką biednego bojara Kiriłła Połujektowicza Naryszkina oraz Anny Leontiewnej Leontiewej. Wychowywała się w skromnych warunkach, a jej rodzina nie należała do najzamożniejszych w Rosji. Miała kilku braci, z których najbardziej znany był Lew Kiriłłowicz Naryszkin, który pełnił funkcję ministra spraw zagranicznych w latach 1697-1699. Natalia dorastała pod opieką Artamona Matwiejewa, naczelnika prikazu poselskiego, gdzie miała okazję poznać cara Aleksego I.
Caryca Rosji
W dniu 22 stycznia 1671 roku Natalia poślubiła cara Aleksego I, stając się jego drugą żoną po śmierci carycy Marii Miłosławskiej. Różnica wieku między małżonkami wynosiła 22 lata, co nie było rzadkością w tamtych czasach. Natalia i Aleksy mieli troje dzieci: Piotra Aleksiejewicza, Natalię Aleksiejewną oraz Fiodora Aleksiejewicza. Zdarzało się jednak, że na dworze carskim kwestionowano ojcostwo cara Aleksego, ponieważ dzieci Natalii były znacznie zdrowsze i wyższe od tych z poprzedniego małżeństwa. Plotki o rzekomym romansie Natalii z patriarchą Nikonem oraz innymi dworzanami były powszechne, ale car Aleksy nie przejmował się nimi.
Pod rządami Fiodora III
Po śmierci cara Aleksego I w nocy z 29 na 30 stycznia 1676 roku na tron wstąpił jego syn Fiodor III. Wraz z nowym władcą do dworu wrócili zwolennicy rodu Miłosławskich, którzy zaczęli eliminować przeciwników politycznych. Natalia i jej bliscy zostali poddani represjom; Matwiejew został zesłany na Syberię, a bracia Natalii trafili do więzienia. Sama caryca-wdowa znalazła schronienie w klasztorze w Preobrażenskoje.
Regentka
Fiodor III zmarł bezpotomnie w kwietniu 1682 roku, co wywołało spór o sukcesję. Zofia Miłosławskaja, siostra Fiodora i Natalia Naryszkina miały różnych kandydatów na tron. Zofia popierała Iwana, najmłodszego syna Aleksego I i Marii Miłosławskiej, natomiast Natalia forsowała kandydaturę swojego syna Piotra, który mimo młodego wieku wykazywał dużą dojrzałość. W wyniku interwencji patriarchy Joachima Sobór ziemski wybrał Piotra na cara Rosji oraz ustanowił Natalię regentką. Jednakże jej regencja trwała krótko; Zofia przeprowadziła zamach stanu i strąciła przyrodniego brata z tronu.
Wygnanie
Po zamachu stanu Natalia została zmuszona do opuszczenia dworu i zamieszkania w Prieobrażenskoje wraz z Piotrem. Otrzymywała minimalne środki na utrzymanie i często musiała prosić o pomoc finansową. Jej wpływy na rządy były znikome, a Zofia Miłosławskaja kontynuowała eliminację przeciwników politycznych.
Ostatnie lata życia
W drugiej połowie 1689 roku Piotr I powrócił do Moskwy i usunął Zofię z władzy. Podczas nieobecności cara Natalia miała pewne możliwości działania przy wsparciu patriarchy Joachima oraz Dumy Bojarskiej. To ona wpłynęła na decyzję Piotra o małżeństwie z Eudoksją Łopuchiną. Niestety, pod koniec 1693 roku Natalija zachorowała i zmarła 25 stycznia 1694 roku. Pochowana została w monasterze Wniebowstąpienia Pańskiego w Moskwie.
Zakończenie
Natalia Naryszkina pozostaje postacią niezwykle ważną dla historii Rosji jako caryca i regentka. Jej życie było pełne dramatycznych zwrotów akcji związanych z dworskimi intrygami oraz walką o władzę. Mimo trudnych okoliczności udało jej się wpłynąć na losy swojego syna Piotra I Wielkiego oraz na przyszłość kraju. Jej historia przypomina o skomplikowanej naturze polityki oraz roli kobiet w historii Rosji.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).